• Adrian Walczyk

Jak odmieniać nazwiska?

Odmiana nazwisk zawsze budzi sporo wątpliwości. Odmienia się czy się nie odmienia? Lepiej nie - słyszę często podczas imprez - bo to jakoś dziwnie brzmi. Poza tym "Miodek kiedyś powiedział, że jak ktoś nie chce, żeby odmieniać jego nazwisko, to nie odmieniamy". I tak oto stając przed dylematem deklinacyjnym, pan konferansjer zaprasza do mównicy Pana Andrzeja Duda, dokonując jednocześnie mianowania nowego prezydenta, którym został Andrzej Dud.




Przykład ze wstępu, choć wymyślony, dokładnie obrazuje konsekwencje nieodmieniania nazwisk. Przez brak znajomości zasad językowych zaczynamy po prostu wymyślać nowe osoby. Jeśli rzeczywiście Pan Prezydent Andrzej Duda ma zostać zaproszony do mównicy, zaprośmy zatem Pana Andrzeja Dudę.


Kiedy w takim razie mamy odmieniać nazwiska, a kiedy mamy tego nie robić? W pierwszej kolejności, odpowiedzi powinniśmy szukać w słowniku języka polskiego. Pod ręką mam wydawnictwo PWN, w którym jest napisane: " jeśli tylko możliwe jest przyporządkowanie nazwiska jakiemuś wzorcowi odmiany, nazwisko to powinno być odmieniane. Podczas wyboru wzorca można kierować się:

• płcią właściciela nazwiska, • narodowością właściciela (nazwiska obce mają inne wzorce odmian niż polskie), • zakończeniem tematu nazwiska lub też jego zakończeniem fonetycznym (wymawianą głoską).


Przyznaję, po przeczytaniu tej regułki, sam mam ochotę poszukać innych źródeł informacji. Niby mam odpowiedź, ale tylko częściową. Wzorzec... skąd go wziąć? Proszę bardzo oto on - w pigułce, na blogu Walczyka:


1) Nazwiska żeńskie odmieniamy tylko, jeśli są zakończone na -a.

2) Nazwiska żeńskie zakończone na spółgłoski oraz pozostałe samogłoski są nieodmienne.


Przykłady:


Justyna Kowalska - zapraszamy Justynę Kowalską, kupiłem kwiaty Justynie Kowalskiej

Anna Dymna - zapraszam na scenę Panią Annę Dymną, a statuetka za najlepszą rolę żeńską wędruje do Pani Anny Dymnej

Monika Brodka - powitajmy na scenie Monikę Brodkę, a po Monice Brodce wystąpi...

Zofia Gwint - zapraszam Zofię Gwint, nie ma Zofii Gwint

Marta Hanke - zapraszam Martę Hanke, idę do kina z Martą Hanke


3) Nazwiska męskie odmieniamy zawsze - z wyjątkiem pierwszego członu, w którym mamy do czynienia z herbem lub przydomkiem np. Janusza Korwin-Mikkego.


Przykłady:


Maciej Orłoś - Orłosia, Orłosiowi, Orłosiem, o Orłosiu

Stefan Okrzeja - Okrzeję, Okrzei, z Okrzeją

Andrzej Duda - Dudę, Dudy, Dudzie, z Dudą

Grzegorz Lato - Latę, Laty, o Lacie, z Latą

prof. Andrzej Lange - Langego, Langemu, o Langem, z Langem

Wolfgang Amadeusz Mozart - Mozarta, Mozartem, Mozartowi, Mozarccie


W przypadku nazwisk jednosylabowych nigdy nie dochodzi do wymian głosek.

Jacek Dąb - Jacka Dąba, Jackowi Dąbowi, Jackiem Dąbem.



Znając te trzy zasady, będzie Wam o wiele łatwiej zapraszać gości na przyjęcie albo do mównicy podczas uroczystości. Jeśli będziecie mieli jakikolwiek problem z odmianą nazwiska, zerknijcie do słowników - niekoniecznie drukowanych. Wystarczy otworzyć wiarygodne źródło informacji w sieci i sprawdzić. Na pewno wiarygodnym źródłem nie są osoby, które Wam mówią: " Nie odmieniaj, bo to głupio brzmi", "Nie odmieniaj, bo Pani Kowalska sobie nie życzy" i wreszcie moje ulubione "A Miodek powiedział..." Dajcie Wy święty spokój profesorowi Janowi Miodkowi.




Event&Media                         

Adrian Walczyk                     

NIP: 899-261-28-96

Tel. 605 365 400

E-mail: adrian.walczyk@gmail.com

  • Facebook Social Ikona
  • Instagram Ikona społeczna